[láθos]
το λάθος (ουσιαστικό, ουδέτερο)
1. το λάθος είναι καθετί που λέμε ή κάνουμε και είναι αντίθετο με το σωστό.
2. το λάθος κάποιου είναι το φταίξιμό του για κάτι κακό ή δυσάρεστο που προκάλεσε.
ΣΥΝΩΝΥΜΑ
σφάλμα, λάθεμα
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
| παροξύτονο Ο46 | ||
| Ενικός αριθμός | ||
| ονομ. γεν. αιτ. κλητ. | το του το – | λάθος λάθους λάθος λάθος |
| Πληθυντικός αριθμός | ||
| ονομ. γεν. αιτ. κλητ. | τα των τα – | λάθη λαθών λάθη λάθη |
Το ουσιαστικό “λάθος” ανήκει στην κατηγορία των ουσιαστικών σε -ος (ισοσύλλαβα) και είναι ουδέτερο.
Είναι παροξύτονο, δηλαδή τονίζεται στην προτελευταία συλλαβή (λάθος), όπως και τα ουσιαστικά μέγεθος, τέλος, βέλος.
Στα παροξύτονα ουσιαστικά αυτής της κατηγορίας, ο τόνος μετακινείται στη λήγουσα στη γενική πληθυντικού:
των λαθών 
των λάθων
Η κλητική του ενικού και πληθυντικού δεν χρησιμοποιείται συχνά στον λόγο.
Υποκοριστικό : το λαθάκι
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ
λάθος < η λέξη προέρχεται από την Ελληνιστική Κοινή “λάθος” και αρχικά σήμαινε «ξεχασιά».
⇩
Αργότερα, στον Μεσαίωνα, πήρε τη σημερινή της σημασία (δηλαδή «κάτι που δεν είναι σωστό»). Αυτή η νέα σημασία δημιουργήθηκε από το ρήμα “λανθάνω” (που σημαίνει «δεν αντιλαμβάνομαι κάτι» ή «κρύβομαι»).
πηγή : Λεξικό Κοινής Νεοελληνικής
ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΛΕΞΕΩΝ
αλάθευτος -η -ο, αλάθευτα, αλάθητος -η -ο, αλάθητα, λάθεμα, λαθεύω
αλάνθαστος -η -ο, αλάνθαστα, λανθάνω, λανθάνων -ουσα -ον, λανθασμένος -η -ο, λανθασμένα, υπολανθάνω
ΦΡΑΣΕΟΛΟΓΙΑ
| • αν δεν κάνω λάθος | = Λέμε «αν δεν κάνουμε λάθος» όταν δεν είμαστε σίγουροι για κάτι που λέμε ή θυμόμαστε. |
| • γράψε λάθος | = Λέμε «γράψε λάθος» όταν παραδεχόμαστε ότι κάναμε ένα λάθος ή ότι είπαμε κάτι λανθασμένα και θέλουμε να το διορθώσουμε. |
| • κάνω λάθος | = «Κάνουμε λάθος» όταν δεν κάνουμε κάτι σωστά, όταν σφάλλουμε ή όταν έχουμε λανθασμένη άποψη ή πράξη. |
| • κατά λάθος | = Κάνουμε κάτι «κατά λάθος» όταν το κάνουμε χωρίς να το θέλουμε, χωρίς πρόθεση ή από απροσεξία. |
| • λάθη επί λαθών | = Λέμε «λάθη επί λαθών» όταν κάνουμε το ένα λάθος μετά το άλλο, δηλαδή πολλά συνεχόμενα λάθη (πιο επίσημη φράση). |
| • λάθος εποχή | = Βρισκόμαστε σε «λάθος εποχή» ή κάνουμε κάτι σε «λάθος εποχή» όταν δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για να γίνει αυτό που θέλουμε. |
| • τα λάθη είναι για τους ανθρώπους • τα λάθη είναι ανθρώπινα • άνθρωποι είμαστε, λάθη κάνουμε | = Χρησιμοποιούμε αυτές τις φράσεις όταν θέλουμε να πούμε ότι είναι φυσιολογικό να κάνουμε λάθη, γιατί είμαστε άνθρωποι και κανείς δεν είναι τέλειος. |
| • χτυπώ λάθος πόρτα | = «Χτυπούμε λάθος πόρτα» όταν ζητάμε βοήθεια ή μιλάμε σε κάποιον που δεν μπορεί να μας βοηθήσει ή δεν έχει σχέση με αυτό που θέλουμε. |
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
- Τα λάθη, οι παραλείψεις και οι καθυστερήσεις που εντόπισαν οι λογιστές και φοροτεχνικοί και τι απαντά το υπουργείο Οικονομικών. (πηγή : https://www.naftemporiki.gr/, 17.05.2024)
- Λάθη σε πολλές νέες συντάξεις που εκδίδονται με τη διαδικασία της ταχείας απονομής (fast track) εντοπίζονται στις αποφάσεις του ΕΦΚΑ. (πηγή: https://www.capital.gr/,11.03.2024)
- Λάθος και στις Ενδεικτικές Απαντήσεις έδωσε η Κεντρική Επιτροπή Εξετάσεων στα Μαθηματικά των ΕΠΑΛ. (πηγή https://www.esos.gr, 04.06.2024)
- Ο Κέντρικ Ναν έχει τον μεγαλύτερο μέσο όρο λαθών στην φετινή Ευρωλίγκα. (πηγή: https://www.eurohoops.net/, 17.03.2024)
- Το λάθος στον υπολογισμό των συντάξεων έγινε προεκλογικά, τον Μάρτιο του 2023, όταν από σφάλμα της εταιρείας Ιntrasoft πιστώθηκαν υψηλότερες αυξήσεις. (πηγή : https://www.efsyn.gr, 16.01.2024)
- Θα είναι ικανοποιημένος με αυτό, γιατί θα διαπιστώσει ότι δεν έκανε λάθος, κι ότι απλώς δεν μπόρεσε να δει όλες τις πτυχές ενός θέματος. (πηγή : https://www.lifo.gr/, 26.01.2016)
- Όταν τα ΜΜΕ γέμιζαν από φωτογραφίες ένθερμων εναγκαλισμών σε απόσταση αναπνοής του ίδιου του πρωθυπουργού με τον προχθεσινό εορτάζοντα, αλλά και με άλλους μεγαλοπαράγοντες, το μήνυμα ήταν σωστό ή λάθος; (πηγή : https://www.capital.gr, 01.04.2024)
- Το δράμα στα Τέμπη οφείλεται κυρίως σε τραγικό ανθρώπινο λάθος. (πηγή : https://www.news247.gr, 01.03.2023)
- Οχι, αναγνώστη, γράψε λάθος, η δική μας 28χρονη και εν ζωή Αν Χάθαγουεϊ ούτε τον συνάντησε ποτέ τον Σεξπίρο ούτε μέχρι στιγμής διακρίθηκε για τη σεξπιρική υποκριτική της κλίση. (πηγή : https://www.protothema.gr, 03.01.2011)
- Καναντέρ έριξε κατά λάθος τόνους νερού σε ξενοδοχείο στον Μαρμαρά Χαλκιδικής κατά της διάρκεια άσκησης. (πηγή: https://www.skai.gr ,29.05.2024)
ΣΧΟΛΙΑ
Η λέξη “λάθος” στη νέα ελληνική γλώσσα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως ουσιαστικό, επίθετο και επίρρημα, με κάθε χρήση να έχει διαφορετική σημασία και εφαρμογή. Ακολουθούν οι διαφορές στη χρήση:
το λάθος
(ως επίθετο)
- Περιγράφει κάτι που είναι εσφαλμένο ή λανθασμένο.
- Περιγράφει μια επιλογή ή ενέργεια που είναι εσφαλμένη.
λανθασμένος/-η/-ο, εσφαλμένος/-η/-ο, άστοχος/-η/-ο
ορθός/-ή/-ό, σωστός/-ή/-ό
Παραδείγματα :
- Έδωσαν λάθος γραπτό σε τελειόφοιτους. (Πηγή : https://reporter.com.cy/ )
- Η κυβέρνηση είναι σε λάθος δρόμο. (Πηγή : https://www.liberal.gr/ )
το λάθος
(ως ουσιαστικό)
- Αναφέρεται σε ένα σφάλμα ή μια εσφαλμένη πράξη, σκέψη ή απόφαση.
- Αναφέρεται σε μια συγκεκριμένη κατάσταση ή γεγονός που είναι λάθος.
σφάλμα, λάθεμα
Παραδείγματα :
- Ένα λάθος που προκαλείται κατά τη συγγραφή του προγράμματος, ανιχνεύεται από το μεταγλωττιστή… (Πηγή : http://ebooks.edu.gr/ )
- Ο δημοσιογράφος, που προφανώς από την ένταση των στιγμών έκανε λάθος, ζήτησε από την πλευρά του συγγνώμη με την Ελληνίδα πρωταθλήτρια να συνεχίζει …. (Πηγή : https://www.lifo.gr/ )
λάθος
(ως επίρρημα)
- Χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια ενέργεια που εκτελέστηκε εσφαλμένα.
- Περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο έγινε κάτι λανθασμένα.
λανθασμένα, εσφαλμένα, στραβά
Παραδείγματα :
- Πρέπει να συγκεντρωθούμε, να δούμε τι κάναμε λάθος τότε … (Πηγή : https://www.sdna.gr/)
- Αντέγραψε λάθος δύο λέξεις με αποτέλεσμα να αλλοιώνεται το νόημα του κειμένου. (Πηγή : https://www.proson.gr/ )
Αφήστε μια απάντηση