[leksikó]
το λεξικό (ουσιαστικό, ουδέτερο)
1. το λεξικό είναι ένα βιβλίο ή ένα πρόγραμμα υπολογιστή που περιέχει έναν κατάλογο λέξεων μιας γλώσσας, συνήθως ταξινομημένων σε αλφαβητική σειρά. Σε αυτό εξηγείται η σημασία των λέξεων, η ορθογραφία τους και παρέχονται άλλες πληροφορίες, όπως η προφορά, η ετυμολογία, η γραμματική, και η χρήση τους.
Υπάρχουν διάφοροι τύποι λεξικών, όπως ορθογραφικά, ερμηνευτικά, ετυμολογικά, μονόγλωσσα, δίγλωσσα, και εξειδικευμένα λεξικά που εστιάζουν σε συγκεκριμένες θεματικές ενότητες, όπως λεξικά συνωνύμων και αντιθέτων ή επιστημονικά και τεχνικά λεξικά.
2. Στην πληροφορική, ο όρος «λεξικό» αναφέρεται σε μια λίστα συμβολικών ονομάτων που ορίζονται σε ένα πρόγραμμα και περιλαμβάνει πληροφορίες για τη σημασία τους, τις τιμές και τις σχέσεις μεταξύ τους.
ΠΟΛΥΜΕΣΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
| οξύτονο | ||
| Ενικός αριθμός | ||
| ονομ. γεν. αιτ. κλητ. | το του το – | λεξικό λεξικού λεξικό λεξικό |
| Πληθυντικός αριθμός | ||
| ονομ. γεν. αιτ. κλητ. | τα των τα – | λεξικά λεξικών λεξικά λεξικά |
Ουσιαστικά σε -ο (ισοσύλλαβα)
Τα ουσιαστικά αυτής της κατηγορίας είναι οξύτονα (φυτό, Ο38), παροξύτονα (δέντρο, Ο39) και προπαροξύτονα (σίδερο Ο40).
Σύμφωνα με το λεξικό (Ο38) κλίνονται τα: Μεξικό, νερό, παγωτό, χωριό κ.ά. Δείτε περισσότερα εδώ.
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ
Η λέξη «λεξικό» < προέρχεται από την ελληνιστική λέξη «λεξικόν», η οποία είναι ουδετεροποιημένο επίθετο και αρχικά σήμαινε «βιβλίο με γλωσσάριο σπάνιων λέξεων».
Η λέξη «λεξικό» συνδέεται ετυμολογικά και με τη γαλλική λέξη «lexique», που επίσης προέρχεται από το ελληνιστικό «λεξικόν», και έχει πάρει νέες σημασίες. Η σύγχρονη χρήση της λέξης «λεξικό» είναι σημασιολογικό δάνειο από τον γαλλικό όρο «dictionnaire», ο οποίος σημαίνει «βιβλίο λέξεων και ορισμών».
πηγή : Λεξικό Κοινής Νεοελληνικής
ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΛΕΞΕΩΝ
ακυριολεξία, αρκτικόλεξο, αυτολεξεί, διάλεξη, δυσλεξία, δυσλεξικός -ή -ό, κυριολεξία, λέξημα, λεξιθήρας, λεξιθηρία, λεξικό, λεξικογραφία, λεξικογραφικός -ή -ό, λεξικογράφος, λεξικολογία, λεξικολογικός -ή -ό, λεξικολόγος, λεξικός -ή -ό, λεξιλογικός -ή -ό, λεξιλόγιο, σταυρόλεξο, συνδιάλεξη, ακυριολεκτώ, κυριολεκτώ, κ.ά.
(Δες περισσότερες λεπτομέρειες εδώ ⤵️)
λεξικογράφηση λε-ξι-κο-γρά-φη-ση ουσ. (θηλ.): η ενέργεια ή το αποτέλεσμα του λεξικογραφώ: ηλεκτρονική ~. Βλ. -γράφηση.
λεξικογραφία λε-ξι-κο-γρα-φί-α ουσ. (θηλ.): ΛΕΞΙΚΟΓΡ. επιστημονική μελέτη και πρακτική των αρχών και μεθόδων σύνταξης λεξικών: διαδικτυακή/δίγλωσση/ελληνική/ηλεκτρονική/θεωρητική (= μετα~)/λατινική/παιδική/πολύγλωσση/σύγχρονη/υπολογιστική ~. Βλ. -γραφία, λεξικολογία. [< γαλλ. lexicographie, αγγλ. lexicography]
λεξικογραφικός , ή, ό λε-ξι-κο-γρα-φι-κός επίθ.: ΛΕΞΙΚΟΓΡ. που σχετίζεται με τη λεξικογραφία: ~ή: βάση δεδομένων/έρευνα. ~ό: άρθρο (πβ. λήμμα). Βλ. λεξικολογικός. [< γαλλ. lexicographique , αγγλ. lexicographic(al)]
λεξικογράφος λε-ξι-κο-γρά-φος ουσ. (αρσ. + θηλ.): γλωσσολόγος με ειδίκευση στη λεξικογραφία. Πβ. λημματογράφος. Βλ. -γράφος, λεξικολόγος. [< μτγν. λεξικογράφος, γαλλ. lexicographe, αγγλ. lexicographer]
λεξικογραφώ [λεξικογραφῶ] λε-ξι-κο-γρα-φώ ρ. (αμτβ.) {λεξικογραφ-εί | λεξικογραφ-είται, -ήθηκε, -ηθεί, -ημένος}: καταγράφω σε λεξικό: ~ούνται … χιλιάδες λήμματα. Όρος που δεν έχει ακόμη ~ηθεί. ~ημένη: σημασία (ρήματος). ~ημένα: ονόματα. Πβ. λημματογραφώ. Βλ. -γραφώ.
λεξικολογία λε-ξι-κο-λο-γί-α ουσ. (θηλ.): ΓΛΩΣΣ. επιστημονική έρευνα, ανάλυση και περιγραφή του λεξιλογίου μιας γλώσσας στο φωνητικό, φωνολογικό, μορφολογικό, συντακτικό, σημασιολογικό και πραγματολογικό επίπεδο. Βλ. λεξικογραφία, -λογία. [< γαλλ. lexicologie, αγγλ. lexicology]
λεξικολογικός , ή, ό λε-ξι-κο-λο-γι-κός επίθ.: ΓΛΩΣΣ. που σχετίζεται με τη λεξικολογία: ~ή: ανάλυση (ενός όρου)/βάση δεδομένων. Βλ. λεξικογραφ-, λεξ-ικός. [< γαλλ. lexicologique, αγγλ. lexicological]
λεξικολόγος λε-ξι-κο-λό-γος ουσ. (αρσ. + θηλ.): επιστήμονας με ειδίκευση στη λεξικολογία. Βλ. γλωσσολόγος, λεξικογράφος, -λόγος. [< γαλλ. lexicologue, αγγλ. lexicologist]
λεξικοποίηση λε-ξι-κο-ποί-η-ση ουσ. (θηλ.): ΓΛΩΣΣ. διαδικασία μετατροπής ενός στοιχείου ή μιας φράσης σε ενιαίο λεξικό στοιχείο: π.χ. ΕΣΥ (ακρ.), τα ξέρει όλα (= ξερόλας). Βλ. γραμματικοποίηση, -ποίηση. [< γαλλ. lexicalisation, 1927, αγγλ. lexicalization, 1949]
λεξικός , ή, ό λε-ξι-κός επίθ. : που σχετίζεται με τις λέξεις, το λεξιλόγιο μιας γλώσσας: (ΓΛΩΣΣ.) ~ή: μονάδα/σημασία/φράση. ~ό: επίθημα/μόρφημα/πρόθημα/στοιχείο (= λέξημα). ~ές: λέξεις. (ΠΛΗΡΟΦ.) ~ή: ανάλυση. Πβ. λεκτικός. Βλ. γραμματικός, δυσ~. ● ΣΥΜΠΛ.: λεξιλογικές/λεξικές συνάψεις βλ. σύναψη [< μτγν. λεξικός, γαλλ.-αγγλ. lexical]
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
(πάτησε ⤵️ για εμφάνιση)
- Το Χρηστικό λεξικό, με τη σφραγίδα της Ακαδημίας Αθηνών, είναι ο καλύτερος σύμβουλος για ορθογραφικά, μορφολογικά, σημασιολογικά και συντακτικά προβλήματα της Νεοελληνικής(Πηγή: https://www.ertnews.gr)
- Η Σουηδία χρειάστηκε 140 χρόνια για να ολοκληρώσει το επίσημο λεξικό της (Πηγή: https://www.kathimerini.gr)
- Γιώργος Μπαμπινιώτης: «Είμαι πολύτεκνος, έχω εκδώσει 10 λεξικά της ελληνικής γλώσσας» (Πηγή: https://www.protothema.gr)
- Πλήρες λεξικό για Έλληνες gamers (και όσους δεν νιώθουν τι λένε τα παιδιά τους) (Πηγή: https://www.lifo.gr)
- εκτός από την εμπειρία που είχαν από προηγούμενες υποθέσεις και είχαν μάθει αρκετές λέξεις και ιδιωματισμούς, χρησιμοποίησαν το «Λεξικό της Ρομανί γλώσσας» του Ιωάννη Γεωργ. Αλεξίου. (Πηγή: https://astinomiko.gr)
- το Μνημόνιο καταγραφόταν στα λεξικά ως επίσημη λέξη (Πηγή: https://www.tovima.gr)
- «Ζαμέ Κορωπί» είπε για την Καϊλή ο Δημητρακόπουλος (ήθελε να πει corrompue) και γέλασαν και τα γαλλικά λεξικά! (Πηγή: https://www.alfavita.gr)
- Πριν από περίπου οκτώ χρόνια, ο Ρίχαρντ Χάιντσμαν, ειδικός στη φιλοσοφία των θρησκειών, συνέλαβε την ιδέα της δημιουργίας ενός κοινού λεξικού θρησκευτικών όρων, για χριστιανούς και μουσουλμάνους. (Πηγή: https://www.dogma.gr)
- Με την λέξη φιλότιμο ασχολήθηκε ακόμα και το BBC με άρθρο του το 2017 σημειώνοντας ότι “Το ακριβές νόημα του… συζητείται έντονα, δεδομένου ότι η λέξη ανήκει στο πάνθεο των ελληνικών λεξικών που αψηφούν την εύκολη εξήγηση. (Πηγή: https://www.aftodioikisi.gr/)
- δημοσιεύματα ισχυρίζονται πως ένας πολύ μεγάλος αριθμός από ονόματα χωρών ανά το κόσμο έχουν ελληνική προέλευση. Μετά από ετυμολογική ανάλυση και εξέταση λεξικών και επίσημων πηγών καθίσταται σαφές ότι οι ισχυρισμοί αυτοί δεν έχουν καμία βάση.(Πηγή: https://www.ellinikahoaxes.gr)
Αφήστε μια απάντηση