[latérna]
η λατέρνα (ουσιαστικό, θηλυκό)
1. λατέρνα είναι ένα είδος μηχανικού, φορητού μουσικού οργάνου που μεταφέρεται σε ανοιχτούς χώρους και παίζει μουσική όταν κάποιος γυρίζει το χερούλι.
2. λέμε λατέρνα μια γυναίκα όταν φοράει πολλά κοσμήματα και στολίδια.
ΠΟΛΥΜΕΣΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
| παροξύτονο | ||
| Ενικός αριθμός | ||
| ονομ. γεν. αιτ. κλητ. | η της τη – | λατέρνα λατέρνας λατέρνα λατέρνα |
| Πληθυντικός αριθμός | ||
| ονομ. γεν. αιτ. κλητ. | οι των τις – | λατέρνες λατερνών λατέρνες λατέρνες |
Ουσιαστικά σε -α (ισοσύλλαβα)
Τα ουσιαστικά αυτής της κατηγορίας είναι οξύτονα (σπηλιά), παροξύτονα (εικόνα) και προπαροξύτονα (αίθουσα).
Διακρίνονται σε δύο υποκατηγορίες: σε όσα στη γενική πληθυντικού τονίζονται στην παραλήγουσα και σε όσα τονίζονται στη λήγουσα.
Στην πρώτη υποκατηγορία, δηλαδή τονίζονται στην παραλήγουσα ανήκουν όσα λήγουν σε -ίδα, -άδα, -τητα και -όνα, π.χ. ιδιότητα – ιδιοτήτων. Εξαιρούνται τα βελόνα και κολόνα, κοτρόνα, πατρόνα, πολυθρόνα, σφεντόνα, ε(α)γγόνα.
Στη δεύτερη υποκατηγορία, δηλαδή τονίζονται στη λήγουσα ανήκουν πολλά ουσιαστικά και αρκετά των οποίων ο τύπος της γενικής πληθυντικού δεν είναι εύχρηστος, όπως: δίψα, δίαιτα, δουλειά, ομορφιά, όπερα, ορφάνια, ράτσα, ρόκα, σαπίλα, σκοτούρα κ.ά.
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ
λατέρνα < προέρχεται από την τουρκική λέξη : lâterna < ιταλική λέξη : lanterna, που σημαίνει «φανάρι» ή «οδοντωτός κυλινδρικός τροχός» (σχήματος φαναριού) < ανάγεται στη λατινική : la(n)terna < η οποία προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «λαμπτήρ», σε αιτιατική «λαμπτῆρα», που σημαίνει «φανάρι».
πηγή : Λεξικό Κοινής Νεοελληνικής
ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΛΕΞΕΩΝ
λατερνατζής
ΦΡΑΣΕΟΛΟΓΙΑ
| • Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο | = είναι μια φράση που χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια κατάσταση όπου, παρά τη φτώχεια ακόμα και σε δύσκολες συνθήκες, οι άνθρωποι μπορούν να παραμένουν ηθικοί και αξιοπρεπείς. Η φράση έγινε γνωστή από την ομώνυμη ελληνική ταινία του 1955, όπου παρουσιάζεται η ζωή φτωχών ανθρώπων που, παρά τα λίγα υλικά αγαθά τους, διατηρούν την καλοσύνη και το φιλότιμό τους. |
| • στολίζομαι σαν λατέρνα | = (ειρωνικά για γυναίκες) εκτός από τα φανταχτερά ρούχα, φορώ και διάφορα χτυπητά μπιζού ή άλλα στολίδια |
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
(πάτησε ⤵️ για εμφάνιση)
- Λατερνατζής είναι ένας επαγγελματίας με διπλή ιδιότητα. Είναι ο κατασκευαστής της λατέρνας σε πρώτο στάδιο και σε δεύτερο ο τραγουδοθέτης, (Πηγή: https://www.in.gr)
- Η συγκεκριμένη λατέρνα, όπως μας είπε ο ιδιοκτήτης της, είναι η ίδια που “πρωταγωνίστησε” στην ιστορική ταινία “Λατέρνα φτώχεια και φιλότιμο” του 1955, σε σενάριο και σκηνοθεσία του Αλέκου Σακελλάριου. (Πηγή: https://xaidarisimera.gr)
- Μια λατέρνα με στολισμένο το μπούστο της με λουλούδια, μπιχλιμπίδια και φυλαχτά για το κακό μάτι, όπως ορίζει η παράδοση. (Πηγή: http://www.kolivas.de)
- Η Νέα Γωνιά Χαλκιδικής είναι μια «μελωδική» γωνιά χάρη στο μεράκι του κατασκευαστή χειροποίητου πιάνου και λατέρνας, (Πηγή: https://parallaximag.gr)
- Θωμάς Σιταράς: Ένα ταξίδι στην παλιά Αθήνα μέσα από το νέο βιβλίο του «Λατέρνα, φτώχεια και περίσσευμα καρδιάς» (Πηγή: https://www.protothema.gr/)
- Κι όμως λίγες μέρες αργότερα έξω από τον Άγιο Ελευθέριο ένας μισότρελος έσερνε αργά τη λατέρνα του ψευδίζοντας ασυναρτησίες ή παλιούς σκοπούς του μεσοπολέμου (Πηγή: https://www.huffingtonpost.gr)
- Φοράει κοσμήματα και είναι σαν λατέρνα της Παλιάς Πλάκας και της πλάκας γενικότερα (Πηγή: https://www.to10.gr)
- Με κόκκινη λατέρνα και φωτό από την παλιά ταινία με την Τζένη Καρέζη. Μία παλιά λατέρνα ήχησε το πρωί της Τρίτης 5 Μαίου 2015 στο κέντρο της Πάτρας. (Πηγή: https://www.thebest.gr)
- Κώστας Τσάκωνας: «Έχω οικονομικά προβλήματα. Ήμουν έτοιμος να βγω στους δρόμους με λατέρνα» (Πηγή: https://www.gossip-tv.gr)
Αφήστε μια απάντηση