[laós]
ο λαός (ουσιαστικό, αρσενικό)
1. ‘Ολοι οι άνθρωποι μιας χώρας ή ενός έθνους· το σύνολο του πληθυσμού, το σύνολο των κατοίκων μιας ευρύτερης περιοχής ή ενός κράτους.
2. Χρησιμοποιούμε τη λέξη “λαός” για να αναφερθούμε στους απλούς ανθρώπους, ώστε να τους διαχωρίσουμε από εκείνους που τους κυβερνούν ή από τους πολύ πλούσιους. Λαό δηλαδή λέμε το τμήμα του πληθυσμού, των πολιτών που δε μετέχει στη διεύθυνση της κοινωνίας και στην άσκηση της εξουσίας, όπως αυτή εκφράζεται μέσα από το κράτος, τους θεσμούς και τους μηχανισμούς του.
3. Όταν λέμε ότι μαζεύεται λαός σε ένα μέρος, εννοούμε ότι συγκεντρώνονται πάρα πολλοί άνθρωποι, κόσμος, πλήθος.
4. Το σύνολο ανθρώπων που αποτελούν ενότητα με βάση ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά ή συνεκτικά στοιχεία, όπως η ιστορία, οι παραδόσεις και τα έθιμα.
5. Οι κοινωνικές τάξεις που χαρακτηρίζονται από μικρό εισόδημα ή και χαμηλό μορφωτικό, πολιτιστικό επίπεδο· ο κοσμάκης, οι απλοί άνθρωποι.
ΣΥΝΩΝΥΜΑ
1. έθνος, φυλή
3. κόσμος, πλήθος
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
| οξύτονο | ||
| Ενικός αριθμός | ||
| ονομ. γεν. αιτ. κλητ. | ο του τον – | λαός λαού λαό λαέ |
| Πληθυντικός αριθμός | ||
| ονομ. γεν. αιτ. κλητ. | οι των τους – | λαοί λαών λαούς λαοί |
Ουσιαστικά σε -ος (ισοσύλλαβα)
Τα ουσιαστικά αυτής της κατηγορίας είναι οξύτονα (βαθμός), παροξύτονα (δρόμος) και προπαροξύτονα (ανήφορος).
Τα οξύτονα και παροξύτονα τονίζονται σε όλες τις πτώσεις στην ίδια συλλαβή.
Από τα προπαροξύτονα σε άλλα παραμένει ο τόνος στην ίδια θέση, π.χ. ο ανήφορος, του ανήφορου,ενώ σε άλλα μετακινείται στην παραλήγουσα στη γενική ενικού και στη γενική και αιτιατική πληθυντικού, π.χ. ο άνεμος, του ανέμου, των ανέμων, τους ανέμους.
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ
Λόγιο δάνειο από τα αρχαία ελληνικά λαός. Η λέξη χρησιμοποιείται στην ίδια μορφή και σημασία στα αρχαία ελληνικά.
Συσχετίζεται επίσης με τη γαλλική λέξη peuple που σημαίνει “λαός” ή “πληθυσμός”.
πηγή : Λεξικό Κοινής Νεοελληνικής
ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΛΕΞΕΩΝ
λαο- (πρόθημα)
Το πρόθημα λαο- [lao] χρησιμοποιείται ως πρώτο συνθετικό σε σύνθετες λέξεις για να δηλώσει ότι αυτό που εκφράζει το δεύτερο συνθετικό αναφέρεται στον λαό ή στο σύνολο των ανθρώπων ενός λαού. Ειδικότερα:
(πάτησε ⤵️ για εμφάνιση)
1.α. Έχει θέση αντικειμένου όταν το δεύτερο συνθετικό είναι ρηματικό παράγωγο: π.χ. “λαοπλάνος” (αυτός που εξαπατά τον λαό), “λαοσωτήριος” (αυτός που σώζει τον λαό).
β. Έχει θέση ποιητικού αιτίου όταν το δεύτερο συνθετικό είναι παθητικό ρήμα ή ρηματικό επίθετο σε “-τος”: π.χ. “λαομίσητος” (αυτός που τον μισεί ο λαός), “λαοπρόβλητος” (αυτός που απορρίπτεται από τον λαό).
2. (επιστημονικά) Χρησιμοποιείται για να δηλώσει το αντικείμενο μιας επιστήμης ή ενός κλάδου της: π.χ. “λαογραφία” (μελέτη του λαού), “λαοψυχολογία” (ψυχολογία του λαού).
Ετυμολογία: Πρόκειται για λόγιο σχηματισμό από το αρχαίο ελληνικό λαο-, το οποίο προέρχεται από το θέμα του ουσιαστικού λαός που σημαίνει “άνθρωποι, λαός”. Χρησιμοποιείται ως πρώτο συνθετικό σε λέξεις όπως το αρχαίο λαοδάμας (“αυτός που δαμάζει τους λαούς”) και το ελληνιστικό λαοκατάρατος. Σημερινές λέξεις με αυτό το πρόθημα περιλαμβάνουν τη λαογραφία, η οποία αρχικά σήμαινε “απογραφή του πληθυσμού” και προέρχεται από το γερμανικό Volkskunde (λαογραφία, μελέτη του λαού).
λαογραφία, λαογραφικός -ή -ό, λαογράφος, λαοθάλασσα, λαοκρατία, λαοκρατικός -ή -ό, λαομίσητος -η -ο, λαοπλάνος , λαοπρόβλητος -η -ο, λαουτζίκος, λαοφιλής -ής -ές
ΦΡΑΣΕΟΛΟΓΙΑ
| • λαός και Κολωνάκι | = Η φράση χρησιμοποιείται για να περιγράψει την αντίθεση ή το χάσμα ανάμεσα σε δύο κοινωνικές τάξεις, δηλαδή τον απλό λαό και την ανώτερη ή πιο εύπορη κοινωνική τάξη, που συμβολίζεται με την περιοχή του Κολωνακίου, η οποία είναι παραδοσιακά συνδεδεμένη με την αριστοκρατία και τους πλούσιους στην Αθήνα. Χρησιμοποιείται, συνήθως, με χιουμοριστική διάθεση για να τονίσει τις κοινωνικές διαφορές μεταξύ των λαϊκών ανθρώπων και των προνομιούχων. |
| • τα μπάνια του λαού | = Η φράση χρησιμοποιείται για να περιγράψει την ανάγκη του λαού για ξεκούραση και χαλάρωση κατά τους θερινούς μήνες, ιδιαίτερα σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, όπου τα καλοκαιρινά μπάνια στη θάλασσα είναι μέρος της κουλτούρας. Η φράση έχει επίσης χρησιμοποιηθεί πολιτικά για να αναδείξει την προτεραιότητα που δίνεται στον λαό να απολαύσει τις διακοπές του. |
| • φωνή λαού, οργή Θεού | = Η φράση εκφράζει την ιδέα ότι η συλλογική φωνή ή βούληση του λαού έχει μεγάλη δύναμη και ότι όταν ο λαός είναι αγανακτισμένος ή αδικημένος, η αντίδρασή του μπορεί να είναι τόσο ισχυρή και ακατανίκητη, όσο η οργή του Θεού. Συχνά χρησιμοποιείται για να τονίσει ότι η φωνή του λαού πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη, καθώς αγνοώντας την μπορεί να οδηγηθεί σε σημαντικές αναταραχές ή αντιδράσεις. |
| • παιδί του λαού | = Η φράση χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα άτομο που προέρχεται από απλό ή εργατικό κοινωνικό υπόβαθρο και συνδέεται στενά με τον κοινό άνθρωπο ή τις λαϊκές μάζες. Συνήθως, η φράση έχει θετική χροιά, υποδηλώνοντας ότι το άτομο έχει καταγωγή από το λαό και έχει διατηρήσει τις αξίες ή την απλότητα της λαϊκής κουλτούρας, παρά την κοινωνική του ανέλιξη ή τις επιτυχίες του. Ενδέχεται επίσης να αναφέρεται σε άτομα που έχουν κερδίσει την εκτίμηση ή την αγάπη του κοινού λόγω της αυθεντικότητάς τους ή της προσήλωσής τους στις ανάγκες του λαού. |
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
(πάτησε ⤵️ για εμφάνιση)
- Οι Φιλανδοί είναι ο πιο ευτυχισμένος λαός στον κόσμο (Πηγή: https://www.moneyreview.gr)
- Τα μπάνια του λαού αναβάλλονται (επ’ αόριστον) (Πηγή: https://www.news247.gr/)
- Είμαστε ο καλύτερος λαός και όλοι θέλουν να μας μοιάσουν. Είμαστε εμείς κι άλλος κανείς. Ή μήπως υπάρχουν κι άλλοι; (Πηγή: https://www.oneman.gr
- ΕΣΔΟΓΕ για τη μάχη της Κρήτης: «Hρωική Αντίσταση του Λαού» (Πηγή: https://www.efsyn.gr)
- Την Κυριακή ο λαός δεν έστειλε μήνυμα στην κυβέρνηση – Την απέρριψε (Πηγή: https://www.capital.gr)
- Οι ανεπτυγμένοι λαοί βασανίζονται από κινδύνους πιο μεγάλους για την ψυχική ευεξία απ΄ότι η φτώχεια και οι μάχες.(Πηγή: https://www.tanea.gr)
- Το «Ένας εχθρός του λαού» του Henrik Ibsen, έργο γραμμένο το 1882, σοκάρει με την επικαιρότητά του. (Πηγή: https://www.efsyn.gr)
- Ξαναγυρνώντας στην ιστορία του Ισραήλ και της Παλαιστίνης, των λαών και των κινημάτων. (Πηγή: https://www.in.gr)
- Εβίτα Περόν, η «Αγία του λαού»: Από τις φτωχογειτονιές της Τζουνίν, στο Μπουένος Άιρες, την εξουσία και την αιωνιότητα (Πηγή: https://www.naftemporiki.gr)
- Πολ Κρούγκμαν: «Εξεπλάγην με τα πόσα ανέχτηκε ο ελληνικός λαός» (Πηγή: https://www.in.gr)
- Ενώνουμε τη φωνή μας με τους λαούς όλου του κόσμου για «Λευτεριά στην Παλαιστίνη» (Πηγή: https://www.in.gr)
Αφήστε μια απάντηση