![]()
[laikós]
![]()
1. όταν κάτι είναι λαϊκό, έχει σχέση με το λαό μιας χώρας ή ενός έθνους. Πρόκειται για κάτι που ανήκει, αναφέρεται, απευθύνεται στο λαό, που προέρχεται από αυτόν, τον εκφράζει ή είναι δημιούργημά του.
2. όταν κάτι είναι λαϊκό, έχει σχέση με τους φτωχούς, καθημερινούς ανθρώπους.
3. λέμε για κάποιον ότι είναι λαϊκός όταν δεν είναι ούτε πλούσιος ούτε μορφωμένος.
4. (λεξικογραφική ορολογία) : ένα γλωσσικό στοιχείο είναι λαϊκό όταν χρησιμοποιείται κυρίως στον προφορικό λόγο και συνήθως από τους απλούς ανθρώπους του λαού και αποκλίνει, ως προς τη μορφολογία ή/και την προφορά, από την Κοινή Νεοελληνική.
ΣΥΝΩΝΥΜΑ
- δημοτικός, παραδοσιακός, δημώδης, φολκορ
- ανεπιτήδευτος, απλός, αυθόρμητος || αυτοδίδακτος
ΑΝΤΩΝΥΜΑ
- λόγιος
- αριστοκρατικός
- λόγιος
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Επίθετα σε -ος, -η, -ο : Τρικατάληκτο, οξύτονο επίθετο σύμφωνα με το οποίο κλίνονται και τα αγαθός, δασικός κ.ά. . Ο τόνος πάντοτε παραμένει στην ίδια συλλαβή. (Δείτε όλα τα επίθετα αυτής της κατηγορίας εδώ ).
| Ενικός αριθμός | ||||||
| αρσενικό | θηλυκό | ουδέτερο | ||||
| ονομ. γεν. αιτ. κλητ. | ο του τον – | λαϊκός λαϊκού λαϊκό λαϊκέ | η της την – | λαϊκή λαϊκής λαϊκή λαϊκή | το του το – | λαϊκό λαϊκού λαϊκό λαϊκό |
| Πληθυντικός αριθμός | ||||||
| ονομ. γεν. αιτ. κλητ. | οι των τους – | λαϊκοί λαϊκών λαϊκούς λαϊκοί | οι των τις – | λαϊκές λαϊκών λαϊκές λαϊκές | τα των τα – | λαϊκά λαϊκών λαϊκά λαϊκά |
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ
λαϊκός < (διαχρονικό δάνειο) ελληνιστική κοινή : λαϊκός < αρχαία ελληνική : λαός, σημασιολογικό δάνειο από τη γαλλική : populaire
πηγή : Λεξικό Κοινής Νεοελληνικής
ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΛΕΞΕΩΝ
αντιλαϊκός -ή -ό, ελαϊκός -ή -ό, φιλολαϊκός -ή -ό
ΦΡΑΣΕΟΛΟΓΙΑ
| • επί το λαϊκότερον | = (συνήθως ειρωνικά )όταν παρατίθεται η αντίστοιχη συνώνυμη λέξη ή φράση του προφορικού ή λαϊκού λεξιλογίου |
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
(πάτησε ⤵️ για εμφάνιση)
- Η σχέση τεχνολογίας και λαϊκού πολιτισμού δεν είναι επομένως ανταγωνιστική, αφού η τεχνολογία κάθε εποχής εμπεριέχεται στον λαϊκό της πολιτισμό. (Πηγή : https://ebooks.epublishing.ekt.gr/ )
- Τα ελληνικά λαϊκά μουσικά όργανα χωρίζονται και αυτά σε τρεις οικογένειες: την οικογένεια των εγχόρδων, την οικογένεια των πνευστών και την οικογένεια των κρουστών. (Πηγή : http://ebooks.edu.gr/ )
- Οι “Παραμυθοκόρες” σας προσκαλούν στα Κιανά για ένα ταξίδι στον μαγικό κόσμο των λαϊκών παραμυθιών. (Πηγή : https://www.anagnostis.org/ )
- Τουλάχιστον για όσους από εµάς που επιµέναµε να τονίζουµε το λάθος της περιφρόνησης των λαϊκών ευαισθησιών. (Πηγή : https://www.ot.gr/ )
- Το Λαϊκό Φροντιστήριο Αλληλεγγύης του Δήμου Πατρέων συγχαίρει τους μαθητές και τις μαθήτριες που κατόρθωσαν μέσα από τις τάξεις του να πραγματοποιήσουν το όνειρό τους και να εισαχθούν στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. (Πηγή : https://www.skaipatras.gr/ )
- Η πόλη του Ναυπλίου θέλει να διατηρηθεί ο λαϊκός χαρακτήρας της Καραθώνας. (Πηγή : https://parapolitikaargolida.gr/ )
- Την Κυριακή 19 Μαΐου 2024 διοργανώνεται ο 1ος Λαϊκός Αγώνας Δρόμου Ανδρίτσαινας, με διαδρομές 14 χλμ., 5 χλμ. και 1 χλμ. (Πηγή : https://irunmag.gr/ )
- Ο λαϊκός μας πολιτισμός πρέπει να διαδοθεί, να αγκαλιάσει όλο τον ελληνικό λαό, την ελληνική νεολαία. (Πηγή : https://www.902.gr/ )
- Το πώς κάποιος που ζει στο Κολωνάκι και ασχολείται με τη ναυτιλία είναι λαϊκός αριστερός, ας το κρίνει η Ιστορία. (Πηγή : https://www.kathimerini.gr/ )
- Ένα παλίμψηστο της μουσικής λαϊκής μας παράδοσης, το οποίο συνοδεύεται από τις παιδικές του αναμνήσεις και τα πρώτα χρόνια της πορείας του στις εφημερίδες και στο ραδιόφωνο. (Πηγή : https://www.filmfestival.gr )
- Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε το βράδυ της Τρίτης η λαϊκή βραδιά στην λίμνη Λογγά. (Πηγή : https://www.stagonnews.gr/ )
ΣΧΟΛΙΑ
Η λέξη “λαϊκός – λαϊκή – λαϊκό” στη νέα ελληνική γλώσσα μπορεί να χρησιμοποιηθεί τόσο ως επίθετο όσο και ως ουσιαστικό, και κάθε χρήση έχει διαφορετική σημασία και εφαρμογή. Ακολουθούν οι διαφορές στη χρήση :
ο λαϊκός (ως επίθετο)
Περιγράφει κάποιον που ανήκει ή σχετίζεται με τον λαό. Περιγράφει συνήθως κάποιον που είναι απλός, προσιτός και κατανοητός από τον μέσο άνθρωπο.
δημοφιλής, απλός
ελιτίστικος, αριστοκρατικός
Συνηθισμένες Λεξιλογικές Συνάψεις :
- λαϊκός καπιταλισμός : διανομή μετοχών στους εργαζομένους και συμμετοχή τους στα κέρδη των επιχειρήσεων.
ο λαϊκός (ως ουσιαστικό)
(εκκλησιαστική ορολογία) λέμε για κάποιον ότι είναι λαϊκός όταν είναι χριστιανός ορθόδοξος που δεν είναι ούτε ιερωμένος ούτε μοναχός, δεν ανήκει στον κλήρο, στους κληρικούς.
κοσμικός
κληρικός, μοναχός, ιερωμένος
Παραδείγματα :
- Στόχος μας είναι, να αναπτύξουμε το ποια είναι η θέση των λαϊκών μέσα στην Εκκλησία, βασιζόμενοι, όπως πάντα, στα επίσημα ντοκουμέντα της Καθολικής Εκκλησίας κυρίως σ’ αυτά της Β’ Συνόδου του Βατικανού και στην πολύ σπουδαία Παραίνεση «Christifideles laici» (Οι χριστιανοί λαϊκοί) της 30ης Δεκεμβρίου 1988, του Αγίου Πάπα Ιωάννη-Παύλου του Β’. Αυτή η Παραίνεση αποτελεί μια σύνθεση της διδασκαλίας της Συνόδου των Επισκόπων, που πραγματοποιήθηκε στην Ρώμη το 1987, και είχε ως θέμα: «Κλήση και Αποστολή των λαϊκών μέσα στην Εκκλησία». (Πηγή : https://episkopisyrou.gr/oi-laikoi-mesa-stin-ekklisia/ )
- Δεν χωρεί αμφιβολία, ότι η ελληνική λαϊκή λατρεία είναι δομημένη, σε μεγάλο βαθμό, στην προσωπική σχέση του λαϊκού ανθρώπου με τους αγίους. (Πηγή : https://poimin.gr/o-laikos-anthropos-kai-oi-agioi/ )
η λαϊκή (ως επίθετο)
Περιγράφει κάτι που ανήκει ή σχετίζεται με τον λαό, δηλαδή τον απλό κόσμο. Χρησιμοποιείται συχνά για τέχνες, παραδόσεις και μουσική.
δημοφιλής, απλή
ελιτίστικη, αριστοκρατική
Συνηθισμένες Λεξιλογικές Συνάψεις :
- λαϊκή ιατρική : πρακτική και εμπειρική αντιμετώπιση των ασθενειών (Βλ. εναλλακτική ιατρική, ομοιοπαθητική).
- λαϊκή τέχνη – Λαϊκή Τέχνη : τέχνη της οποίας δημιουργός είναι ο απλός λαός και η οποία σχετίζεται κυρίως με την αργυροχρυσοχοΐα, την κεντητική, την κεραμική, την ξυλογλυπτική, την υφαντική, τη χειροτεχνία, αλλά και τη μουσική, τα τραγούδια και τους χορούς.
- λαϊκή παράδοση : παράδοση της οποίας δημιουργός και φορέας μετάδοσης είναι ο λαός.
- λαϊκή δημοκρατία – Λαϊκή Δημοκρατία : (πολιτική ορολογία) της οποίας δημιουργός και φορέας μετάδοσης είναι ο λαός (Βλ. δικτατορία του προλεταριάτου, υπαρκτός σοσιαλισμός). [< γαλλ. république/démocratie populaire] ,
η λαϊκή (ως ουσιαστικό)
Η λαϊκή (ή αλλιώς η λαϊκή αγορά) είναι η υπαίθρια αγορά όπου πωλούνται σε φορητούς πάγκους και σε σχετικά χαμηλές τιμές φρέσκα οπωροκηπευτικά, αλλά και άλλα προϊόντα (π.χ. ψάρια, είδη ένδυσης και οικιακής χρήσης) και η οποία διοργανώνεται συνήθ. μια φορά την εβδομάδα, σε προκαθορισμένα σημεία και για συγκεκριμένες ώρες.
αγορά, παζάρι
σούπερ μάρκετ, κατάστημα
Παραδείγματα :
- Πλατφόρμα ηλεκτρονικού εμπορίου αποκτούν οι πωλητές λαϊκών αγορών σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσουν τις απώλειες.. (Πηγή : https://laikhagora.com/ )
- Το αδιαχώρητο στην λαϊκή της Πάτρας. (Πηγή : https://www.thebest.gr/)
- Είμαι ο Γιώργος, ασχολούμαι με τη λαϊκή εδώ και επτά χρόνια και πουλάω μαναβική και πρασινάδες. (Πηγή : https://www.lifo.gr/ )
η λαϊκιά (ως ουσιαστικό)
Αναφέρεται σε μια γυναίκα που έχει χαρακτηριστικά που συνδέονται με τον απλό κόσμο ή σε μια γυναίκα που ακούει λαϊκά τραγούδια.
Παραδείγματα :
- Τίμια Λαϊκιά Νυχού (Πηγή : https://www.instagram.com/)
- Όταν φέρνεις την λαϊκιά της παρέας σε live των Vanilla (Πηγή : https://www.facebook.com/)
- Αλήτες, αν η λαϊκιά σας πει ότι είδε ούφο γελάτε, αν το πει η πλούσια την πάτε Υμηττό και το παίζετε Μόλντερ από το x-files. (Πηγή : https://mantoles.net/16945/)
- Είναι λαϊκά αλλά εμένα μου αρέσουν. Είμαι λαϊκιά. (Πηγή : https://www.zappit.gr/)
- Τη λαϊκιά πολλοί την εκτίμησαν, τη βασικιά ουδείς! (Πηγή : https://www.podomatic.com/podcasts)
το λαϊκό (ως επίθετο)
Περιγράφει κάτι που ανήκει ή σχετίζεται με τον λαό, δηλαδή τον απλό κόσμο. Περιγράφει κάτι που είναι απλό, προσιτό και κατανοητό από τον μέσο άνθρωπο.
δημοφιλές, απλό
ελιτίστικο, αριστοκρατικό
Συνηθισμένες Λεξιλογικές Συνάψεις :
- λαϊκό δικαστήριο (παλαιότ., ιδ. σε περιόδους πολιτικής και κοινωνικής ανατροπής ύστερα από επανάσταση· σήμερα, κυρ. μτφ.): του οποίου τα μέλη δεν είναι δικαστικοί λειτουργοί, αλλά απλοί πολίτες.
- λαϊκό μέτωπο – Λαϊκό Μέτωπο: (πολιτική ορολογία) συνασπισμός κομμάτων, συνήθ. της Αριστεράς.
- λαϊκό κράτος (ή αλλιώς κοσμικό κράτος) : κράτος στο οποίο η εξουσία ασκείται από πολιτικά πρόσωπα χωρίς την παρέμβαση θρησκευτικών παραγόντων σε αντιδιαστολή προς το θεοκρατικό κράτος.
- Λαϊκό Πανεπιστήμιο : κύκλοι διαλέξεων σε θέματα γενικού ενδιαφέροντος, που οργανώνονται κυρ. από τους Δήμους και απευθύνονται σε όλους ανεξαιρέτως τους πολίτες με σκοπό την επιμόρφωση και επιστημονική ενημέρωσή τους· Βλ. διά βίου εκπαίδευση/μάθηση, εκπαίδευση ενηλίκων. [< γαλλικά : université populaire, γερμανικά : Volkshochschule]
- λαϊκό προσκύνημα : κοσμοσυρροή κυρίως για απόδοση τιμών (για επιφανή νεκρό).
το λαϊκό (ως ουσιαστικό)
- Το λαϊκό (ή αλλιώς λαϊκό τραγούδι) είναι το είδος τραγουδιού των αστικών κέντρων, εξέλιξη του δημοτικού και του ρεμπέτικου, το οποίο έχει τις απαρχές του στην ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, εξελίσσεται ακόμα και χαρακτηρίζεται από ανατολίτικα ή/και δυτικά στοιχεία.
- Λαϊκό ονομάζεται αλλιώς το λαϊκό λαχείο.
Παραδείγματα :
- Η Ελεωνόρα Ζουγανέλη μάγεψε τους θεατές στο ατμοσφαιρικό Μικρό Θέατρο της Επιδαύρου, ερμηνεύοντας αγαπημένα λαϊκά, ελαφρά και αρχοντορεμπέτικα, αλλά και αγαπημένα τραγούδια από τη μουσική παράδοση της Μεσογείου. (Πηγή : https://www.gossip-tv.gr/ )
- Σε αυτά τα μπαρ θα καψουρευτείς με γνήσια λαϊκά. (Πηγή : https://www.in2life.gr/)


Αφήστε μια απάντηση