λύκος

[líkos]

Συχνότητα εμφάνισης ανά έτος (πάτησε ⤵️ για εμφάνιση)

πηγή : Εθνικός Θησαυρός Ελληνικής Γλώσσας

ο λύκος (ουσιαστικό, αρσενικό)

1. Ζωολογία :

(θηλυκό : η λύκαινα)

Ο λύκος είναι ένα άγριο ζώο που μοιάζει με μεγάλο άγριο σκύλο, έχει γκρι ή καφέ τρίχωμα και δυνατά δόντια για να κυνηγάει. Είναι ένα σαρκοφάγο θηλαστικό ζώο (επιστημονική ονομασία Canis lupus) που ζει συνήθως σε αγέλες.

2. μεταφορική σημασία (για πρόσωπο) :

Όταν λέμε ότι κάποιος είναι “λύκος”, εννοούμε ότι είναι πολύ σκληρός, αιμοβόρος, σκληραγωγημένος και αδίστακτος, σαν το ζώο.

3. Ιατρική :

Ο “λύκος” είναι μια σοβαρή δερματική πάθηση που προκαλεί μολύνσεις και μπορεί να διαβρώσει τους ιστούς του δέρματος. Συνήθως, αυτό σημαίνει ότι το δέρμα γίνεται πληγωμένο και φλεγμονώδες, κάτι που μπορεί να προκαλέσει πόνο και δυσφορία.

4. Βοτανική :

Ο «λύκος» είναι η ονομασία που δίνεται σε διάφορα φυτά που ζουν ως παράσιτα. Αυτά τα φυτά αναπτύσσονται πάνω σε άλλα φυτά, παίρνοντας θρεπτικά συστατικά από αυτά, χωρίς να τους προσφέρουν κάτι σε αντάλλαγμα.

5. Αστρονομία :

“Λύκος” (με Λ κεφαλαίο) ονομάζεται ένας αστερισμός του Νότιου Ημισφαιρίου επειδή το σχήμα του θυμίζει το σχήμα ενός λύκου.

ΠΟΛΥΜΕΣΙΚΟ ΥΛΙΚΟ

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

παροξύτονο
Ενικός αριθμός
ονομ. γεν. αιτ. κλητ.	ο του τον –	λύκος λύκου λύκος λύκος
Πληθυντικός αριθμός
ονομ. γεν. αιτ. κλητ.	οι των τους –	λύκοι λύκων λύκους λύκοι

Το ουσιαστικό “λύκος” ανήκει στην κατηγορία των ουσιαστικών σε -ος (ισοσύλλαβα).

Είναι παροξύτονο, δηλαδή τονίζεται στην προτελευταία συλλαβή (λύκος), όπως και τα ουσιαστικά δρόμος, τοίχος, κά. Τα παροξύτονα αυτής της κατηγορίας διατηρούν τον τόνο στην ίδια συλλαβή σε όλες τις πτώσεις.

πηγή : Γραμματική Ε’ και ΣΤ΄Δημοτικού

Υποκοριστικό : λυκάκι, λυκόπουλο

ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ

1. Ζωολογία: Η λέξη “λύκος” προέρχεται από τα αρχαία ελληνικά : “λύκος“

3. Ιατρική : Η λέξη “λύκος” είναι σημασιoλογικό δάνειο από τη γαλλική λέξη “loup” και τη λατινική “lupus“

4. Βοτανική: Η λέξη “λύκος” προέρχεται από ελληνιστική κοινή “λύκος“

ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΛΕΞΕΩΝ

γερόλυκος, θαλασσόλυκος, λυκίσκος, λυκόστομα, λυκόσκυλο, λυκοσυμμαχία

ΦΡΑΣΕΟΛΟΓΙΑ

• πεινάω σαν λύκος	= Όταν λέμε “πεινάω σαν λύκος”, συγκρίνουμε την πείνα μας με την πείνα ενός λύκου, που είναι γνωστός για την όρεξή του. Έτσι, δείχνουμε ότι είμαστε εξαιρετικά πεινασμένοι και θέλουμε να φάμε κάτι αμέσως.
• πέφτω στο στόμα του λύκου	= Όταν λέμε ότι “πέφτουμε στο στόμα του λύκου”, εννοούμε ότι εκθέτουμε τον εαυτό μας σε κάποιον ή κάτι που μπορεί να μας βλάψει. Είναι σαν να μπαίνουμε σε μια επικίνδυνη κατάσταση χωρίς να είμαστε προσεκτικοί.
• γλιτώνω/γλίτωσα από το στόμα του λύκου	= Ξέφυγα από έναν πολύ μεγάλο κίνδυνο ή απειλή που μπορούσε να μου προκαλέσει σοβαρή ζημιά, ακόμα και τον θάνατο.
• γλιτώνω κάποιον από το στόμα του λύκου	= προσέφερα βοήθεια σε κάποιον για να τον σώσω από μια επικίνδυνη κατάσταση ή κίνδυνο.
• βάζω το κεφάλι μου στο στόμα του λύκου	= Διακινδυνεύω να μπλέκομαι σε μια πολύ επικίνδυνη κατάσταση ή να εκτίθεμαι σε σοβαρό κίνδυνο.
• ο άνθρωπος για τον άνθρωπο (είναι) λύκος	= Δηλώνει ότι ορισμένοι άνθρωποι είναι σκληροί, ανελέητοι και δεν δείχνουν συμπόνια προς τους άλλους.

ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ

(πάτησε ⤵️ για εμφάνιση)

*• (που) να σε φάει (ο)* λύκος**	= κατάρα που λέγεται ως αστεϊσμός ή χωρίς να εννοείται πραγματικά
• έβαλαν το λύκο να φυλάει τα πρόβατα	= οι πολλές και υπερβολικές προφυλάξεις συχνά δεν αποτρέπουν τις απώλειες. σε περιπτώσεις που ανατίθεται ευθύνη, εξουσία ή αρμοδιότητα σε πρόσωπο ακατάλληλο, επικίνδυνο και, τελικά, επιζήμιο
• Ο λύκος* στην αναμπουμπούλα χαίρεται.*	= Αυτή η φράση σημαίνει ότι σε καταστάσεις σύγχυσης ή αναταραχής, κάποιοι άνθρωποι μπορεί να επωφελούνται και να χαίρονται. Συμβολίζει το ότι οι «λύκοι» (δηλαδή οι κακοί ή εκμεταλλευτές) βρίσκουν ευκαιρίες σε δύσκολες καταστάσεις.
• Ο λύκος* έχει τ΄ όνομα κι η αλεπού τη χάρη.*	= Δηλώνει ότι κάποιοι μπορεί να έχουν κακή φήμη (όπως ο λύκος) αλλά άλλοι, αν και είναι πιο ευχάριστοι ή γοητευτικοί (όπως η αλεπού), μπορεί να είναι εξίσου ή και πιο επικίνδυνοι.
• Ο λύκος κι αν εγέρασε κι άλλαξε το μαλλί του, μήτε τη γνώμη άλλαξε μήτε και τη βουλή του	= γι΄ αυτούς που παρά το πέρασμα μεγάλου χρονικού διαστήματος, δεν αποβάλλουν τις κακές τους συνήθειες, που δεν αλλάζουν στην ουσία το χαρακτήρα τους. Δεν αλλάζει (εύκολα) κάποιος χαρακτήρα ή τρόπο σκέψης, όσα χρόνια κι αν περάσουν
• Aρνί που βλέπει ο Θεός, ο λύκος δεν το τρώει	= Αυτή η φράση υποδηλώνει ότι όταν κάτι ή κάποιος έχει θεϊκή προστασία ή είναι ευνοούμενος, τότε δεν μπορεί να υποστεί κακό ή ζημιά, ανεξαρτήτως των κινδύνων γύρω του. Μιλάει για την έννοια της προστασίας από ανώτερες δυνάμεις.
• Όποιο πρόβατο βγαίνει από το μαντρί, το τρώει ο λύκος. • Aρνί που φεύγει απ΄ το κοπάδι, το τρώει ο λύκος	= Αυτή η φράση σημαίνει ότι όποιος απομακρύνεται από μια προστατευμένη κατάσταση ή ομάδα, κινδυνεύει να βρει δυσκολίες ή να υποστεί ζημιά.
• θρέψε λύκο τον χειμώνα, να σε φάει το καλοκαίρι	= Αυτή η φράση σημαίνει ότι αν φροντίζεις ή υποστηρίζεις κάποιον που είναι επικίνδυνος ή κακός, τότε θα αντιμετωπίσεις προβλήματα στο μέλλον. Υποδηλώνει ότι η καλή πρόθεση ή η βοήθεια προς τους κακούς μπορεί να στραφεί εναντίον σου αργότερα.

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ