[laγós]
ο λαγός (ουσιαστικό, αρσενικό), η λαγουδίνα (ουσιαστικό, θηλυκό)
1. μικρό τρωκτικό θηλαστικό ζώο (γένος Lepus) που μοιάζει με μεγάλο κουνέλι, έχει μακριά αυτιά, κοντή ουρά και τρέχει πολύ γρήγορα· ζει συνήθως στα δάση και οι άνθρωποι το κυνηγάνε για το νόστιμο κρέας του
2. λέμε και το κρέας αυτού του ζώου, που το μαγειρεύουμε και το τρώμε.
3. λέμε το δειλό και φοβητσιάρη άνθρωπο (μεταφορική σημασία)
4. στον αθλητισμό, λαγό λέμε τον δρομέα που δίνει γρήγορο ρυθμό σε δρόμο αντοχής, για να βοηθήσει στην επίτευξη ρεκόρ από άλλον αθλητή (μεταφορική σημασία)
ΠΟΛΥΜΕΣΙΚΟ ΥΛΙΚΟ
ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
| οξύτονο | ||
| Ενικός αριθμός | ||
| ονομ. γεν. αιτ. κλητ. | ο του τον – | λαγός λαγού λαγό λαγέ |
| Πληθυντικός αριθμός | ||
| ονομ. γεν. αιτ. κλητ. | οι των τους – | λαγοί λαγών λαγούς λαγοί |
Ουσιαστικά σε -ος (ισοσύλλαβα)
Τα ουσιαστικά αυτής της κατηγορίας είναι οξύτονα (βαθμός), παροξύτονα (δρόμος) και προπαροξύτονα (ανήφορος).
Τα οξύτονα και παροξύτονα τονίζονται σε όλες τις πτώσεις στην ίδια συλλαβή.
Υποκοριστικό : το λαγουδάκι
ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ
λαγός < μεσαιωνική ελληνική : λαγός < αρχαία ελληνική : λαγ(ώς) ή αρχαία Ιωνική διάλεκτος : λαγός
λαγουδίνα <*λαγούδ(ι) (< λαγ(ός) υποκοριστικό -ούδι) -ίνα·
λαγουδάκι < < *λαγούδ(ι) -άκι
πηγή : Λεξικό Κοινής Νεοελληνικής
ΦΡΑΣΕΟΛΟΓΙΑ
| • γίνομαι λαγός | = φεύγω τρέχοντας, εξαφανίζομαι, υποχωρώ |
| • τάζω σε κάποιον λαγούς με πετραχήλια | = για κάτι υπερβολικό, ουτοπικό, απραγματοποίητο |
| • βγάζω λαγό | = φέρνω καλό αποτέλεσμα, έχω επιτυχία |
| • βγάζω λαγό/λαγούς (από το καπέλο μου) | = ανακαλύπτω ή αποκαλύπτω κάτι ιδιαίτερα σημαντικό, που θεωρείται μεγάλη επιτυχία |
| • έγινε λαγός | = έφυγε πολύ γρήγορα, εξαφανίστηκε |
| • άρμεγε λαγούς και κούρευε χελώνες | = για αδιέξοδες, άσκοπες ή αναποτελεσματικές καταστάσεις |
ΠΑΡΟΙΜΙΕΣ
| • Άλλα τα μάτια του λαγού κι άλλα της κουκουβάγιας | = Δείχνει ότι φαινομενικά όμοια πράγματα μπορεί να έχουν μεγάλες διαφορές. |
| • Λαγός τη φτέρη κούναγε / έσειε, κακό του κεφαλιού του | = Για κάποιον που γίνεται αιτία της δικής του καταστροφής. |
| • Από λαγό τυρί κι από λαφίνα μέλι… | = Για κάτι πολύ σπάνιο ή ανέφικτο. |
| • Αντί για λαγό έβγαλε αρκούδα… | = Όταν περιμένουμε κάτι μικρό και τελικά έρχεται κάτι πολύ μεγαλύτερο ή απρόβλεπτο. |
| • Απ’ αλλού καρτεράς το λαγό κι απ’ αλλού βγαίνει… | = Όταν περιμένεις κάτι από μία πηγή, αλλά τελικά προέρχεται από άλλη. |
| • Απ’ το χαμόκλαδο που δεν περιμένεις βγαίνει ο λαγός. | = Κάποιες φορές η επιτυχία ή η βοήθεια έρχεται από εκεί που δεν το περιμένουμε. |
| • Απ’ τ’ αχνάρια βγάζεις το λαγό. | = Από τα σημάδια μπορείς να καταλάβεις τι συμβαίνει. |
| • Άρμεγε λαγούς και κούρευε χελώνες… | = Για κάτι αδύνατο ή μάταιο. |
| • Έχει λαγού καρδιά. | = Είναι δειλός. |
| • Η μικρή τρύπα έχει το λαγό… | = Μια μικρή λεπτομέρεια μπορεί να κρύβει κάτι σημαντικό. |
| • Λαγού αυτιά και μάτια κουκουβάγιας… | = Για κάποιον που είναι έξυπνος και παρατηρητικός. |
| • Μην πουλάς το τομάρι πριν πιάσεις το λαγό… | = Μην θεωρείς κάτι δεδομένο πριν το εξασφαλίσεις. |
| • Μου ‘ταξε λαγούς με πετραχήλια. | = Μου υποσχέθηκε υπερβολικά και απραγματοποίητα πράγματα. |
| • Ο λαγός και η χελώνα… | = Από την πασίγνωστη ιστορία, δείχνει ότι η επιμονή και η υπομονή φέρνουν επιτυχία, όχι η υπεροψία. |
| • Ο λαγός κι αν κρύβεται, τα αυτιά του φαίνονται… | = Ο αληθινός χαρακτήρας ενός ανθρώπου φαίνεται, όσο κι αν προσπαθεί να τον κρύψει. |
| • Όποιος κυνηγά δυο λαγούς, δεν πιάνει κανέναν… | = Όποιος προσπαθεί να κάνει πολλά πράγματα ταυτόχρονα, δεν πετυχαίνει τίποτα. |
| • Πέρυσι ψόφησε ο λαγός και φέτος ήρθε η βρώμα. | = Για καθυστερημένες αντιδράσεις ή όταν κάποιος ασχολείται με κάτι που δεν έχει πλέον σημασία. |
| • Σέρνει ο λαγός το λέοντα με το χρυσό το ράμμα. | = Όταν κάποιος καταφέρνει να καλοπιάσει κάποιον ισχυρότερο. |
ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ
(πάτησε εδώ ⤵️ για εμφάνιση)
- ο λαγός προσαρμόζει τη διατροφή του από ένα συνδυασμό φυτοφαγίας και καρποφαγίας (Πηγή: https://ihunt.gr )
- ο ένας στους τέσσερις ανά εξόρμηση είδε τα σκυλιά του να σηκώνουν λαγό (Πηγή: https://www.kynigesia.gr )
- ο ρόλος των «λαγών» στην πολιτική (Πηγή: https://www.cna.gr )
Αφήστε μια απάντηση